..:: Własna minidystrybucja ::..

Może trudno w to uwierzyc, ale tekst ten pisany jest na moim starym laptopie 486dx, 25Mhz, 1.2GB HDD, 8mb RAM pracującym na minidystrybucji przygotowanej specjalnie na potrzeby mojej "maszyny do pisania".

Zanim zaczniemy cokolwiek robić, musimy zastanowić się, czemu ma slużyc nasza minidystrybucja. Moje założenie bylo proste. Miałem starego laptopa na ktorym chciałem wieczorami móc pisać sobie teksty na strone WWW. Tak więc zastosowanie juz mamy, przyszedl czas na realizacje :)

---

---

Nasza dystrybucja zajmie prawdopodobnie jedna lub dwie dyskietki. Dlatego przed przystąpieniem do pracy, powinnismy się w takowe dyskietki zaopatrzyć. Radzę jednak, aby były to nośniki nieużywane, najlepiej prosto ze sklepu. Doswiadczenie pokazało mi, że eksperymentowanie z mocno już sfatygowaniymi dyskietkami, nie wychodzi na dobre :P

UWAGA: do zrobienia minidystrybucji konieczne bedzie posiadanie zainstalowanej dowolnej dystrybucji linuxa.

Na początku formatujemy dyskietkę w systemie plikow ms-dos

mkfs.msdos /dev/fd0

Drugim krokiem, jest instalacja bootloadera na dyskietce. Wielu znawcow linuxa poleca do tego celu lilo, ja jednak ze wzgledu na oszczednosc miejsca radze użyc syslinuxa. Wystarczy wpisać:

syslinux -s /dev/fd0

Po wykonaniu tej komendy mamy juz coś na wzor 'dyskietki systemowej'. Jest ona jednak jeszcze nie przygotowana do odpalenia jądra systemowego. Musimy wiec napisać plik konfiguracyjny, dzięki któremu syslinux bedzie wiedział ktore jądro odpalic i jaki tekst powitalny wyswietlić przy starcie :)

Montujemy zatem dyskietke do dowolnego katalogu

mount /dev/fd0 /mnt/floppy

Następnie tworzymy na niej plik syslinux.cfg, o następującej zawartoci:

default nasze_jajko
display welcome.msg
label nasze_jajko
  kernel jajko
  append initrd=initrd.gz root=/dev/fd0

Teraz konieczne będzie, aby przy dogrywaniu na dyskietke kernela dla naszej minidystrybucji, zapisać go w pliku 'jajko'. Do pliku welcome.msg (zwykły plik tekstowy) możemy wpisać dowolny tekst, ktory będzie widoczny w chwili ładowania naszej minidystrybucji (może to być np. wzmianka o autorze :P)

Do wątku jadra jeszcze powrócimy, teraz zajmijmy sie sednem naszej dystrybucji, czyli pakietami. Niestety już na wstepie musimy wybić sobie z głowy stosowanie plikow z aktualnie używanej dystrybucji linuxa. Powodem tego stanu rzeczy jest to, że mimo tego, że poszczegolne pliki binarne dystrybucji (jak np. cp, ls, cat itp.) zajmuja naprawde niewiele miejsca, to jednak wymagaja one bibliotek, które zajmują minimum 5mb, co jak wiemy nie jest wielkościa zdatną do upchnięcia na jednej dyskietce :P

Podażając za innymi tworcami miniaturowych linuxow, musimy uzyc jednej z wczesnych wersji jakiejs dystrybucji, bazującej na pakietach libc5. Z mojego doświadczenia wynika, że jedną z najbardziej nadających sie do tego celu dystrybucji jest naturalnie... Slackware! Konkretnie jego wersja 3.x. Pakiety Slackware są - dla nas tworców - niezwykle wykogne ze wzgledu na brak sprawdzania jakichkolwiek zależnosci pomiędzy nimi.

Zanim jednak zaczniemy prace przy instalacji pakietow, musimy przygotować sobie 'system plików' na ktorym bedziemy wszystko instalować. Bedzie to skompresowany system plików tylko do odczytu.

Na poczatek założmy sobie pusty plik o rozmiarze 3MB.

dd if=/dev/zero of=initrd count=3 bs=1024k

Mimo, że dyskietka ma zaledwie 1,44MB pojemności, pozwalamy sobie założyc system plików o rozmiarze 3MB, ponieważ dane te beda później kompresowane. Ponadto po dekompresji systemu plików, wypada, aby nie był on zapełniony w 100%, lecz aby posiadal także przestrzeń zdatną do użytku dla usera.

Mamy juz plik będący fundamentem naszego systemu plików. Musimy go teraz sformatowac do formatu ext2. Niektórzy użytkownicy polecają formaty takie jak np. ext3 lub minix, ja jednak odradzam ich stosowanie ze względu na konieczność dokompilowania do jadra dodatkowych, niestandardowych modułów, ktore jedynie zwiekszą jego rozmiar, a nie dadzą nam faktycznych korzysci.

mkfs.ext2 initrd

Na pytanie programu, czy aby na pewno chcemy sformatowac plik, który nie jest urządzeniem, odpowiadamy twierdząco. Po niespełna sekundzie mamy już w pełni gotowy do pracy system plików.

Musimy teraz podmontować nasz plik jako urzadzenie loopback, tak abyśmy mogli pracować na nim jak na normalnym dysku.

mkdir /mnt/distro
mount -t ext2 -o loop initrd /mnt/distro

W katalogu /mnt/distro mamy naszą wirtualna partycję. Aby zaczęła ona przynajmniej przypominać partycję linuxową, załóżmy na niej standardowe, minimalne drzewo katalogów.

/bin/
/dev/
/etc/
/lib/
/mnt/
/mnt/floppy/
/mnt/dysk/
/usr/
/usr/bin/
/proc/
/tmp/

Gdy juz przygotujemy minimalne drzewo katalogow, musimy w pierwszej kolejnosci zapelnic katalog bibliotek. W wiekszosci przypadkow wystarczy nam, abysmy skopiowali do niego wszystkie pliki pasujace do wzorca '*libc*' wraz z dowiazaniami symbolicznymi do nich.

Zwykle tak prezentuje sie listing katalogu /lib/ w minidystrybucjach:

ld-linux.so        libc.so.5.4.44     libext2fs.so.2.3  libtermcap.so.2.0.8
ld-linux.so.1      libcom_err.so.2    libm.so.5         libuuid.so.1
ld-linux.so.1.9.9  libcom_err.so.2.0  libm.so.5.0.9     libuuid.so.1.1
libc.so.5          libext2fs.so.2     libtermcap.so.2

Należy pamiętać, że pliki z podaną wersją, to biblioteki właściwe, natomiast nazwy bez pełnej wersji, to jedynie dowiązania symboliczne.

Czyli np. ld-linux.so oraz ld-linux.so.1 to dowiązania symboliczne do pliku ld-linux.so.1.9.9

W ten prosty sposob zapewnilismy sobie obecność niezbędnych bibliotek. Teraz przyszedł czas na sterowniki urzadzeń. W zasadzie możemy skopiować (np. pod MC) cala zawartosc /dev/ bez podkatalogóww, jednak na użytek minidystrybucji nie jest to szczegolnie konieczne. Radzilbym przede wszystkim skopiować pliki takie jak:

• Konsole: console, systty, tty*
• Uzadzenia niezbedne: loop*, fd0
• Dyski twarde: hd*
• Opcjonalne dodatki: ram*, null, zero

Od strony czysto technicznej, dystrybucja jest juz gotowa. Teraz trzeba się tylko zatroszczyć o pakiety niezbędne do normalnego użytkowania systemu.

Do kategorii absolutnie niezbędnych pakietów możemy zaliczyć:

• powłoka (np. bash, ash, sh, tcsh - najlepiej wybrac najmniejsza, lub basha jesli zalezy nam na funkcjonalnosci)
• cat, ls, cp, rm, less, ps, kill, mkdir, chmod
• w przypadku narzedzi sieciowych: ifconfig, ping, nc (netcat), lynx, telnet, ssh, ftp
• do obslugi dysków: mount, umount, dd, fsck, mkfs

O ile w przypadku narzędzi plikowo-dyskowych jedna dyskietka to sporo miejsca, tak w przypadku pakietów sieciowych, prawdopodobnie niezbędne będzie dołączenie drugiego nośnika - wkońcu istnieje wiele dystrybucji wielodyskietkowych.

Gdy już jesteśmy przy dystrybucjach wielodyskietkowych, to opisze schematycznie, jak miałoby wyglądać ładowanie drugiej dyskietki.

Na początku zanim zaczniemy tworzyć dystrybucje, zamiast standardowego 3MB pliku initrd, stwórzmy plik o wielkości np. 8mb, z czego oczywiście nie będziemy mogli zająć więcej niż w przypadku dystrybucji jednodyskietkowej. Większy rozmiar pliku obrazu sprawi, że kernel zarezerwuje przy dekompresji initrd.gz więcej pamięci RAM zdatnej do zapisu plików, na którą będziemy mogli wgrać później zawartość drugiej dyskietki. Gdy system zabootuje z tak przygotowanego obrazu, główna partycja dystrybucji będzie miała około 6mb wolnego miejsca, co wystarczy nawet do załadowania dystrybucji czterodystkiekowej.

Dodatkowe pakiety na kolejnych dyskietkach można przetrzymywać np. jako archiwa *.tgz i rozpakowywać je do jakiegoś z góry ustalonego katalogu, np. ja robie to zwykle do katalogu /usr/bin/.

Po wgraniu na dyskietke wszystkich użytecznych pakietów, pozostają nam już tylko prace polegające na konfiguracji środowiska. Na początek w katalogu /etc/ utwórzmy plik "profile" o następującej zawartosci:

#!/bin/sh
PATH="/bin:/sbin:/usr/bin" 
HOSTNAME="darkstar"
PS1="[/W]/$"
TERM=linux
export PATH HOSTNAME PS1 TERM

Tyle ustawień zwykle wystarczy do podstawowej konfiguracji powłoki.

Teraz zajmijmy się plikiem /etc/fstab i wpiszmy tam następujące ustawienia partycji:

/dev/ramdisk / ext2 defaults 1 1 
none /proc dafaults 0 0

Do katalogu /etc/ warto wrzucić jeszcze pliki takie jak: shells, termcap, groups itp...

Pliku /etc/passwd nie musimy wrzucać, bo nasza minidystrybucja bedzie prawdopodobnie startować w trybie "single user", czyli dostępne będzie bez logowania jedynie konto roota.

Teraz wystarczy tylko w głównym katalogu dystrybucji utworzyć plik o nazwie "linuxrc" o następującej zawartości:

#!/bin/sh 
/sbin/mount -v -t proc /proc /proc
/bin/update
cd / 
exec bash -rcfile /etc/profile

Ok... konfiguracja dla usera jest skończona, teraz trzeba przygotowac konfiguracje dla programów.

W pliku /etc/lib.so.conf wpiszmy po prostu sciezke "/lib", ponieważ to jedyna lokalizacja w której przetrzymywane są pliki bibliotek w naszej minidystrybucji. Musimy tylko sprawić, aby wszystkie nasze biblioteki zostały poprawnie rozpoznane i zaindeksowane. W tym celu wydajemy polecenie:

# ldconfig -r /sciezka/nasza_dystrybucja/

Po tym zabiegu, mamy gotowy plik ld.so.cache, niezbędny do poprawnego działania dystrybucji.

Pliki startowe już mamy, teraz wypada tylko zatroszczyć się o "coś" do zamykania systemu. W zasadzie możnaby pokusić się o użycie domyślnego halt'a lub shutdown'a, ale zajmują one po kilkadziesiąt kilobajtów, co wyklucza je z użycia na dyskietce. Ja osobiście polecam napisać sobie prosty skrypcik zamykający system i zapisac go w pliku /bin/halt

#!/bin/sh 
sync 
echo Teraz mozesz bezpiecznie wyciagnac dyskietke :P
umount -a -v -n 
kill 1 

Nie zapomnij naturalnie o ustawieniu dla skryptu atrybutu wykonywalności:

chmod +x /bin/halt

To w zasadzie wszystko, nasza minidystrybucja jest już gotowa. Musimy tylko odmontować katalog z plikami i spakować plik initrd:

# gzip -9 initrd

Nowopowstały plik initrd.gz kopiujemy na dyskietkę - nasza pierwsza dystrybucja jest już gotowa, można otworzyć szampana (albo soczek :P) i to uczcić :)

Cenne uwagi:

• Dystrybucja startuje w trybie ramdysku, czyli jesli po zabootowaniu systemu wpadniesz w furię i wpiszesz radosne "rm -rf /" to po resecie komputera wszystko wróci do normy i twoim oczom ukaże się ponownie znak zachęty basha. Pamiętaj, że resetowane są jedynie zmiany dotyczące głównego (dyskietkowego) systemu plików... jeśli zaczniesz się bawić dyskami, to już tylko Ontrack ci pomoże :)
• Zamiast domyślenj zawartości katalogu /bin/ można użyć programu busybox, który bardzo zręcznie zastąpi wszystkie narzędzia w stylu ls, cp, rm itp... (minimalna kompilacja ma jakies 100kb przy libc5)
• minimalna wersja menadżera plików MC zajmuje około 300kb (może się czasami przydać :P)
• skompilowane wersje jąder można ściągnąć z innych minidystrybucji, oto krótka charakterystyka:
• alfalinux - jądro obsługuje modemy sprzętowe (nie winmodemy!), brak obsługi lanu
• floppix - pelna obsluga lanu, całkowity brak obslugi dysków twardych!
• brutalware - pełna obsługa lanu, dysków twardych i modemów sprzętowych (niestety duże jądro :/)
• Ciekawym pomysłem jest używanie modularnego jądra, dla którego dodatkowe moduły można umieścić na jednej z kolejnych dyskietek.
• Nie, nie uda ci się dodać do swojej minidystrybucji wsparcia dla neostrady :))
• W 95% identyczny sposób tworzy się dystrybucje bootowalne z CD

I to by było na tyle... mam nadzieje, że artykuł się podobał i że po jego przeczytaniu, przynajmniej niektórzy z was zajmą się pracą twórczą polegającą na tworzeniu własnych minidystrybucji. Tak naprawdę cała ta zabawa nie ma służyć odkrywaniu koła na nowo, lecz pogłębianiu własnej wiedzy na temat zasad budowy systemu linux.

Uważasz, że prezentowane przez nas informacje są użyteczne? Pomóż nam je wypromować!

• 
•